Страва з назвай «гаспача» вядомая яшчэ з часоў мусульманскай Іспаніі (Аль-Андалуса) і Рымскай імперыі, і першапачаткова гэта была проста сумесь раскрышанага хлеба, аліўкавага алею і воцату.

Ёсць дзве асноўныя версіі паходжання слова «гаспача»: першая – ад масарабскага «caspa», што азначала «крошкі, рэшткі» (той самы раскрышаны хлеб), і другая – ад яўрэйскага слова «gazaz», што азначала «разрэзаны на кавалачкі» ці «патоўчаны» (паводле спосабу прыгатавання).

Цяпер гаспача ўсе трактуюць як нацыянальны іспанскі суп, што не зусім правільна.
Самі іспанцы лічаць яго менавіта андалузскай стравай.

Па ўсёй Іспаніі прадаюць канцэнтрат для гаспача, колер якога можа вагацца ад светла-аранжавага до ярка-чырвонага – у залежнасці ад гатункаў і колькасці памідораў. Яны, дарэчы, з’явіліся ў рэцэпце толькі ў XIX стагоддзі. Хаця таматы ў Еўропу першымі завезлі менавіта іспанцы, прычым яшчэ ў XVII стагоддзі. А вось перац, завезены імі ж з Мексікі, прыжыўся ў гаспача адразу.

Пра больш старыя версіі (без памідораў, але з іншымі цікавымі дадаткамі) раскажу напрыканцы.

☝️Дарэчы. Ніколі ні на якой мове не вымаўляйце «гаспаЧЧа». Падвойнае «ч» як у напісанні, так і ў вымаўленні – няслушна. Гэта Іспанія, а не Італія.

Соус имеет явные ацтекские корни — название «Гуакамоле» ( «Guacamole» по-испански), произошло от ацтекского āhuacamōlli, которое, в свою очередь, состоит из двух частей — āhuacatl (авокадо) и mōlli (соус).

Изначально предтавлял из себя просто растертую мякоть авокадо с солью.
Сейчас практически всегда добавляют чили перец, кинзу, белый репчатый лук и сок лайма

Прекрасный соус для начос, такос, буритос и т.д, настолько популярный, что отмечают даже Национальный день гуакамоле — 16 сентября, в тот же день, что и День независимости Мексики.

Паводле Authentic Mexican: Regional Cooking from the Heart of Mexico, сваю назву «Pico de gallo» («дзюба пеўня» ў перакладзе) соус атрымаў з-за падабенства з птушыным кормам.😏
Але ёсць і альтэрнатыўныя версіі. Адна з іх кажа, што соўс бралі вялікім і ўказальным пальцамі, і гэта рабіла руку падобнай да пеўневай дзюбы.🤏🏼 Другая версія – што перац серана падобны да дзюбы.🐔🐓

Дарэчы, слова «Salsa» перакладаецца з іспанскай проста як «соўс», таму трэба заўсёды ўдакладняць, якая менавіта сальса маецца на ўвазе.

Гэта незаменная штука для фахітас, бурытас ці начас, але цудоўна пасуе і проста да любога смажанага на грылі мяса.

Нягледзячы на тое, што піка-дэ-гая можна рабіць з любога гатунку чылі, класічнымі лічацца зялёныя халапенья і серана. Сальсу з такім перцам часта называюць «Salsa Mexicana» («мексіканскі соўс»), ці «Salsa Bandera» («соўс сцяга»), бо памідоры, цыбуля і чылі разам складаюцца ў колеры мексіканскага сцяга.

Яшчэ сярод магчымых варыянтаў назвы піка-дэ-гая – «salsa fresca» (свежы соўс), ці «salsa cruda» (сыры соўс).

Не варта блытаць са звычайнай таматавай сальсай «salsa roja» – чырвоны соўс. Яе робяць з вараных таматаў, і на смак яна падобная да кетчупа.

Класiчны ўкраiнскi боршч.
Спрадвечны. Нязменны.
Пераможны.

Па-венгерску гэта называецца «Csirkeaprólék raguleves».

Суп павінен атрымацца даволі густы.

Кавурма (куурма) перакладаецца як «смажаны», ну а шурпа (ад арабскага شوربة‎‎ — шорба) – як «суп». Такім чынам – абсмажвальны суп.

У класічным варыянце гатуецца на базе абсмажанага ў казане на курдзючным тлушчы мяса з цыбуляй.
Першапачаткова з гародніны клалі толькі цыбулю і моркву.
Пазней дадаліся бульба, памідоры, перац і ўсё астатняе.

Захоўванне мяса в расплаўленым тлушчы – адзін з самых старажытных спосабаў кансервацыі.
Прыгатаванае такім спосабам мяса можа захоўвацца да года.

Назва пайшла ад французскага слова «confire» («зацукроўваць», «марынаваць»).
Ну а слова «confire» – ад лацінскага «conficere» («рабіць», «гатаваць»). Першапачаткова «confit» азначала «зацукраваная садавіна»: адсюль і пайшлі словы «канфіцюр» і «цукерка».

Французы лічаць сапраўдным конфі толькі стравы з качкі, у скрайнім выпадку – з гуся. Усе астатнія гатункі мяса ў качыным тлушчы называюцца інакш: «en confit». Напрыклад, курыца ў качыным тлушчы будзе не «confit de poule» (курыца конфі), а «poulet en confit» – (курыца Ў конфі).